Сонот за слободна Македонија: Заветот на Динката
На денот кога се навраќаме на споменот за Костадин Диневски – Динката, се потсетуваме на една сложена и силна личност, чие име остана впишано во политичката и националната историја на современа Македонија. Неговиот животен пат беше исполнет со идеали, судири со системот, лични трагедии, но и со постојана верба во националната самосвест и политичката иднина на македонскиот народ.
Роден на 4 јули 1927 година во село Паленци, Валандовско, Динката припаѓаше на генерацијата која израсна во турбулентен историски период. По завршувањето на образованието се вклучува во младински активности и средини во кои се развивале идеи за национална самобитност и поголема политичка автономија на Македонија во рамките на тогашната југословенска федерација. Неговата отворена наклонетост кон таквите идеи го доведе во судир со безбедносните структури на тогашната држава.
Во 1957 година беше уапсен и осуден на затворска казна. Подоцна, во почетокот на 1970-тите, повторно беше изведен пред суд во процес кој историската дистанца го оценува како политички чувствителен и обременет со тогашниот идеолошки контекст. Заедно со Панде Ефтимов и Ѓорѓи Ордев (Доцев), беше осуден за „здружување против народот и државата“, обвинение што во тоа време претставуваше едно од најтешките политички кривични дела.
Затворските години оставија длабока трага врз неговиот живот. Смртта на неговата мајка во текот на истрагата, без можност да се прости од неа, беше лична болка што тој ја носеше до крајот на животот. И покрај тоа, според сведоштвата на неговите современици, затворот не го скршил неговиот дух, туку напротив – го зацврстил во убедувањата.
По излегувањето од затворот, Динката ја основа трговската фирма „Македонка“, која со текот на времето прерасна во место на средби на интелектуалци, писатели, професори и луѓе со изразена национална и културна свест. Во тие простории се воделе разговори за иднината на Македонија, за положбата на македонскиот народ во рамките на тогашната федерација и за потребата од политичко организирање.
Во пресрет на историските промени кон крајот на 1980-тите години, токму во круговите околу „Македонка“ се оформувале идеи што подоцна ќе доведат до создавање на нов политички субјект – ДПМНЕ, од кој произлезе ВМРО-ДПМНЕ. Иако не ја дочека независноста на Македонија во 1991 година, ниту развојот на повеќепартискиот систем во полн капацитет, неговата улога во подготовката на тој процес останува дел од историските сведоштва и мемоарската литература на неговите соработници.
Динката беше човек со силен карактер и изразена харизма. Знаеше да биде во центарот на вниманието, но и да помогне без да бара возврат. Често истакнувал дека затворот го научил да ги почитува луѓето, бидејќи човек никогаш не знае кога ќе му затреба подадена рака. Тоа начело, според многумина што го познавале, го водело низ животот.
Неговата смрт на 12.02.1990 година дојде ненадејно, во време кога Македонија се наоѓаше пред историски пресврт. Погребот на градските гробишта во Бутел се претвори во масовен собир на луѓе од различни општествени и интелектуални кругови – симболично сведоштво за влијанието што го имал врз својата средина.
Денес, со историска дистанца, Костадин Диневски – Динката останува фигура што предизвикува интерес, почит, но и различни толкувања. Тој беше дел од едно време на идеолошки поделби, политички репресии и големи национални прашања. Неговото име се врзува со истрајноста во сопствените уверувања и со стремежот кон политичка промена.
Годишнината од неговата смрт не е само повод за сеќавање, туку и можност за размислување за сложените патишта по кои се движеше македонското општество во втората половина на XX век. Во тие патишта, Костадин Диневски – Динката остави свој препознатлив траг.
