Кроки приказ за изборите за европскиот парламент-2024

,,Не сум тука за да ви кажам сме совршени. Не сме.,, – говор на Роберта Метцола (претседател на Европскиот парламент 2019-2024) на 70 годишнината од Европскиот парламент.
Оваа година е моментот за гласање за Европскиот парламент на земјите членки на ЕУ. Секоја земја диференцијално се подготвува за изборите, како со преставници така и со методот на делегирање на претставници во Европскиот парламент.
Изборите се спроведуваат од 6-9 Јуни во сите 27 земји членки на ЕУ и е битна колективна одлука за претставување на земјите членки во Стразбург но и работните тела во Брисел и Луксембург. Начинот на гласање се разликува од земја до земја. Во одредени земји се гласа на гласачки ливчиња а во други електронски или на интернет.
Мандатот на европратениците е 5 години и тие ги претставуваат земјите членки (во зависност од територијалната големина и бројот на жители). Тие ги претставуваат земјите членки во Европарламнентот и е некомпатибилна функција т.е немаат право да извршуваат друга функција во институциите и организациите. Додека изборните листи се различни од земја до земја едни имаат затворени листи (без можност за менување на редоследот на кандидатите) други се полуотворени (гласачите можат да го менуваат редоследот на кандидатите на листите) и отворена листа (гласачите можат да бират кандидати од различни листи).
Различностите во изборните процеси во секоја земја членка не е проблем туку напротив придобивка за гласањето за Европарламентот.
Борбата е двојна со тоа што се избира и нова Европска комисија.
Покрај тоа се формира нов состав на Европската комисија а со тоа и на Претседател на ЕК.
Има три функции европарламент. Првата е легислативна (носење на закони), буџетска (го креира буџетот на ЕУ) и супервизија (го контролира работењето на Европските инситуции) и воедно го преставува ,, гласот на народот,, на земјите членки.
После Брексит видоизменета е ситуацијата со бројот на претставници од земјите членки во Европскиот парламент.
Денеска Европскиот парламент игра се поголема улога во делегирањето и носењето на одлуки кој се во интерес на ЕУ. Од година во година се зголемува бројот на преставници од земјите членки.
Во прилог е бројот на европратеници одделно од секоја земја членка.
| Земја членка | Број на европратеници во периодот од 2024 до 2029 | Број на Европратеници во периодот од 2019 до 2024 | ||
| Германија | 96 | 96 | ||
| Франција | 81 | 79 | ||
| Италија | 76 | 76 | ||
| Шпанија | 61 | 59 | ||
| Полска | 53 | 52 | ||
| Романија | 33 | 33 | ||
| Холандија | 31 | 29 | ||
| Белгија | 22 | 21 | ||
| Грција | 21 | 21 | ||
| Унгарија | 21 | 21 | ||
| Португалија | 21 | 21 | ||
| Чешка | 21 | 21 | ||
| Шведска | 21 | 21 | ||
| Австрија | 20 | 19 | ||
| Бугарија | 17 | 17 | ||
| Данска | 15 | 14 | ||
| Финска | 15 | 14 | ||
| Словачка | 15 | 14 | ||
| Ирска | 14 | 13 | ||
| Хрватска | 12 | 12 | ||
| Литванија | 11 | 11 | ||
| Латвија | 9 | 8 | ||
| Словенија | 9 | 8 | ||
| Естонија | 7 | 7 | ||
| Кипар | 6 | 6 | ||
| Луксембург | 6 | 6 | ||
| Малта | 6 | 6 | ||
| Вкупно | 720 | 705 |
Европскиот парламент е во постојани промени во однос на бројот но и на политиките кој ги спроведува ЕУ но и се поголемно влијание на барањата на ЕУ граѓанството кој брои 450 милиони. Излезноста во 2009 беше 43% а во 2014 беше 43,6 % а додека во 2019 е 50,8 % од целокупните избирачи.
Во 1979 правото на глас го имаа околу 185 милиони додека во 2009 околу 375 милони а во 2014 394 милони, додека во 2019 околу 450 милиони. Со излегувањето на Обединетото Кралство од ЕУ бројката е 400 милиони гласачи.
Идеолошкиот состав на Европарламентот во периодот 2019 до 2024 е следен
Дистрибуцијата на европратеници според политичката идеологија :
| Европски народни партии- European Peoples Party (EPP) | Прогресивна алијанса на социјалисти и демократи (ПЕС) Progressive Alliance of Socialists and Democrats (S&D) | Обнована ЕвропаRenew Europe | Зелени- Европска слободна алијанса Greens–European Free Alliance (Greens/EFA) | Идентитет и Демократија Identity and Democracy (ID) | Европски Конзервативци и реформисти European Conservatives and Reformists (ECR) | The Left in the European Parliament (GUE/NGL) | Non-attached | TOTAL | ||
| Белгија | 4 | 2 | 4 | 3 | 3 | 3 | 1 | 1 | 21 | |
| Бугарија | 7 | 5 | 3 | 0 | 0 | 2 | 0 | 0 | 17 | |
| Чешка | 5 | 1 | 5 | 3 | 2 | 4 | 1 | 0 | 21 | |
| Данска | 1 | 3 | 6 | 2 | 1 | 0 | 1 | 0 | 14 | |
| Германија | 30 | 16 | 7 | 25 | 9 | 1 | 5 | 3 | 96 | |
| Естонија | 1 | 2 | 3 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 7 | |
| Ирска | 5 | 0 | 2 | 2 | 0 | 0 | 4 | 0 | 13 | |
| Грција | 7 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 | 5 | 6 | 21 | |
| Шпанија | 13 | 21 | 9 | 4 | 0 | 4 | 5 | 3 | 59 | |
| Франција | 8 | 7 | 23 | 12 | 18 | 0 | 6 | 5 | 79 | |
| Хрвастка | 4 | 4 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 2 | 12 | |
| Италија | 11 | 16 | 3 | 3 | 24 | 9 | 0 | 10 | 75 | |
| Кипар | 2 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 0 | 6 | |
| Латвија | 3 | 2 | 1 | 0 | 0 | 1 | 0 | 1 | 8 | |
| Литванија | 4 | 2 | 1 | 2 | 0 | 1 | 0 | 1 | 11 | |
| Луксембург | 2 | 1 | 2 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6 | |
| Унгарија | 1 | 5 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 13 | 21 | |
| Малта | 2 | 4 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6 | |
| Холандија | 6 | 6 | 7 | 3 | 0 | 5 | 1 | 1 | 29 | |
| Австрија | 7 | 5 | 1 | 3 | 3 | 0 | 0 | 0 | 19 | |
| Полска | 16 | 7 | 1 | 1 | 0 | 27 | 0 | 0 | 52 | |
| Португалија | 7 | 9 | 0 | 1 | 0 | 0 | 4 | 0 | 21 | |
| Романија | 14 | 10 | 7 | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 33 | |
| Словенија | 4 | 2 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 8 | |
| Словачка | 4 | 1 | 4 | 0 | 0 | 1 | 0 | 4 | 14 | |
| Финска | 3 | 2 | 3 | 3 | 0 | 2 | 1 | 0 | 14 | |
| Шведска | 6 | 5 | 3 | 3 | 0 | 3 | 1 | 0 | 21 | |
| Вкупно | 177 | 143 | 101 | 72 | 60 | 66 | 37 | 49 | 705 |
Мото на европарламентарните избори во 2024 е ,,Искористи го својот глас,,
Подготвил:
Игор Васевски
Магистрант на европски студии при Филозофски факултет, УКИМ- Скопје