Идентитетот не е тавче гравче: Македонија и европската фарса на оспорување
Пишува: Ѕвездослав Обсидијан
Кога еврокомесарката Марта Кос се обиде да биде дипломатски благонаклонета, за многумина во Македонија тоа звучеше како лош виц. Нема друг начин да се опише изјавата дека идентитетот „никогаш не може да биде предмет на политичко одлучување“, а потоа, во ист здив, да се сведе суштината на македонската самобитност на „погача, тавче гравче, пинџур и полнети пиперки“.
Таа банализација не беше само израз на незнаење. Таа е симптом на длабока, европска неспособност да се согледаат последиците од три децении условувања, менувања и понижувања.
За какви „европски вредности“ зборуваме, кога токму во срцето на ЕУ, во Европскиот парламент, се подготвуваат нови амандмани што треба да го деградираат македонскиот јазик со придавки како „модерен“ или „современ“? Со каков кредибилитет претставници на Унијата говорат за достоинство, кога бугарските европратеници со години водат инжењеринг на историското паметење на еден народ?
Премиерот Христијан Мицкоски со право укажа дека Македонија нема повеќе луксуз на наивност:
„Јас би бил многу, многу повнимателен, бидејќи се водам од максимата – не ги слушај што зборат, гледај ги што прават.“
Тој потсети дека нашата земја веќе платила прескапа цена за илузијата дека компромисите се крајни – сменето е знаме, сменето е име, неколкупати сменет Устав. И се уште немаме гаранција дека тоа ќе биде последната идентитетска отстапка.
Во време кога 46% од граѓаните веќе не веруваат дека Македонија некогаш ќе стане членка на ЕУ, кога поддршката за европскиот пат се топи со секоја наредна увреда и ново вето, не е доволно да се раскажуваат приказни за „европска разноликост“ украсена со пинџур и носии.
Македонскиот идентитет не е гастрономија. Не е маса со пиперки и ракија за сликање на туристички брошури. Тоа се и Гоце Делчев и Шапкарев, Илинден и Миладиновци, борбата за јазикот и историското право на самоопределување. Тоа е емоција, меморија и неприкосновено чувство на припадност што не може да се измери со предлози за компромис и придавки како „модерен“.
Денес, по три децении евроинтеграции, Македонија е најдобар пример како една Унија од идеали стана бирократија од условувања. Од земја со рекорден стаж во чекалницата, добивме статус на вечен кандидат со вечни отстапки.
Но колку и да нè повредува тоа, колку и да ја разочарува цела генерација што веруваше во европскиот сон, мора да остане едно јасно разбирање – идентитетот не е предмет на договарање. Тој не е понуда на менито за преговори.
Идентитетот не е тавче гравче. Идентитетот е сè она што еден народ го носи во својата историја, својот јазик, своето страдање и својата гордост. Секој што мисли дека со еден европски протокол ќе го редефинира, не ја разбира ниту Македонија, ниту Балканот.