Кина, Русија, Индија и Иран – новата геополитичка реалност
Шангајската организација за соработка (ШОС) одамна се перцепираше како регионален форум со ограничено влијание. Но последниот самит покажа дека работите брзо се менуваат. Кина, Русија, Индија и Иран се издвојуваат како централна оска што може да ја редефинира глобалната рамнотежа.
Геополитички сигнал
Фактот дека четири сили со толкава тежина избираат да се усогласат околу заеднички цели, испраќа силен сигнал: мултиполарниот свет е веќе тука. Кина и Русија носат воено-политичка и економска тежина, Индија игра улога на мост меѓу Западот и Истокот, а Иран – долго изолиран – станува дел од меѓународна платформа.
Економски амбиции
Оската има три клучни приоритети: економска интеграција, енергетска соработка и безбедносна стабилност.
Кина ја гледа како продлабочување на иницијативата „Појас и пат“.
Русија ја користи за обиколување на западните санкции.
Индија добива пристап до нови пазари без да се откаже од врските со САД.
Иран конечно наоѓа излез кон големите економии и се позиционира како енергетски снабдувач.
Предизвици и противречности
Не треба да се заборави дека ова јадро е составено од држави со историски тензии и различни визии. Од граничните спорови меѓу Кина и Индија, до западниот притисок врз Русија и Иран, оската е далеку од совршено усогласена. Но и покрај тоа, тежината на заедничките интереси е доволна за да ги туркаат напред.
Што значи за светот?
Европа ќе мора да се адаптира на новите енергетски коридори и да прифати дека дел од Источна Европа веќе гледа кон Евроазија.
САД ќе ја засилат улогата на Индо-Пацифик сојузите, но ќе се соочат со ограничен капацитет за спречување на економската соработка меѓу Индија и Кина.
Балканот може да стане арена за економско присуство на Кина и Индија, особено преку инфраструктурни и енергетски инвестиции.
ШОС повеќе не е периферна организација. Со Кина, Русија, Индија и Иран како јадро, таа станува симбол на новата реалност во која светот не се врти околу една сила, туку околу повеќе центри на моќ. Ова не е само тактичко здружување – тоа е најавата на една нова геополитичка ера.
Пишува Световид