Македонија пред сè: Потресно писмо на охридскиот војвода Христо Узунов

Писмото на Христо Узунов до неговата мајка претставува еден од најсилните патриотски документи во македонската револуционерна историја – не само како лично сведоштво, туку како морален манифест на една генерација.

Во неговата суштина се наоѓа судирот меѓу двете најсилни човечки врски: љубовта кон мајката и должноста кон татковината. Узунов не ја негира мајчината љубов – напротив, ја признава како „беспределна“ и света – но ја надминува со идејата за повисока припадност. Клучната реченица: „Маките на татковината се повеќе од сите страданија на секоја наша мајка“ ја поставува татковината како колективна мајка, чија болка ги надминува индивидуалните страдања. Тоа е јасен израз на револуционерниот патриотизам, каде личното се жртвува за општото.

Писмото не е исполнето со очај, туку со свесна и достоинствена одлука. Узунов не бара прошка затоа што умира, туку затоа што не успеал да ѝ донесе радост на мајка си – што дополнително ја нагласува неговата човечност. Во исто време, тој бара од неа да не плаче, туку да биде пример – со што личната трагедија ја претвора во општествена доблест. Таа трансформација на болката во сила е суштинска за патриотската етика што ја промовира.

Особено силен е мотивот на избор: Узунов не е жртва на околностите, туку активен носител на одлуката. Тој свесно избира да биде „повеќе син на Македонија“, што ја издигнува неговата жртва од личен чин во симбол на национална посветеност. Овој избор ја дефинира и неговата морална позиција – чиста совест, верност кон идејата и подготвеност за крајна жртва.

Патриотската вредност на писмото лежи и во неговата универзалност. Иако напишано во конкретен историски контекст, тоа зборува за вечната дилема меѓу личното и заедничкото, меѓу љубовта и должноста. Узунов не ја оттурнува мајката – туку ја повикува да стане дел од неговата идеја, да ја сподели неговата вера во повисока цел.

Затоа, ова писмо не е само проштален збор, туку завет. Во него се огледува една генерација што верувала дека слободата не се добива, туку се заслужува – со жртва, со вера и со непоколеблива љубов кон татковината.

Писмото на Христо Узунов:

Браќа,

Допуштам да сме предадени, но верувам и дека е тоа случајно. Ванчо излезе и беше убиен уште во 10 и три четврти раното, а исто така и четникот Јонче од Дворци (Кичееско), кој беше со Пецо.

Мојата архива е распрсната низ целото село. Им ја доверив на три жени, кои не ги познавам. Ванчо исто така ја оставил архивата кај една жена, но не ја знам. Побарајте ја, ќе ја најдете.

Причината зошто не ризикуваме да удриме утринава беше во тоа што од 7 – 8 страни ни отворија оган, па мислејќи дека се мнозина, решивме да се бориме, макар и против поголеми сили, кои што ги очекуваме да дојдат.

Уверен дека не ќе бидеме спасени, за последен пат Ви испраќам братски поздрави на сите другари и пријатели.

Спроти карпата каде што сме сега, го оставив во една дупка на ѕидот моето кесе со четири и пол наполеони, една лира и околу 40 гроша. Тоа се Охридски пари.

Мојот последен совет до сите другари е да бидат искрени кон делото сите оние коишто му служат, зашто само искреноста и често срдечноста ја издигнале внатрешната организација и пак тие ќе ја спасат од аномалноста во која е поставена од недобросовесни наши другари. Да гледате колку што е можно побрзо да ги уништите оние досега раководни сили во Организацијата, кои му нанесле штета на делото, како што е Сарафов, а не да се накажуваат само прости работници.

Нашата идеја ќе биде постигната, ете зошто ќе умрам спокоен, со чиста совест пред законите на нашата света Организација.

Досега намерно со ништо не сум му напакостил на Делото, а ако сте забележале во мене некои грешки, бидете уверени дека тие станале против мојата волја. Молам извинување.

Молам особено да ја поздравите мојата љубезна мајка, којашто никогаш не сум ја заборавил, бидејќи таа ме направи ваков. Нека ме извини и таа дека со ништо не се зарадувала од мене. Особено го поздравувам брат ми Ангеле. Го добив неговото последно писмо и останав задоволен. Да оди во истиот пат што ми го соопшти во писмото. Го советувам да не се одделува од мајка ми. Поздравете ги и роднините.

За последен пат ќе ви повторам. Бидете искрени и пазете основните закони на Орган.Устав.

Останувам со братски бакнежи.

Христо Узунов


1251

Задолжително

Verified by MonsterInsights