Дали светот се соочува со нова нафтена криза?

Одлуката на Иран целосно да го блокира Ормутскиот Теснец предизвика сериозни потреси на светските енергетски пазари. Овој тесен морски премин меѓу Иран и Оман претставува една од најважните транспортни артерии во светот, бидејќи низ него вообичаено поминува околу 20 проценти од глобалната понуда на нафта.

По најавите од иранските власти дека нема да се вратат на мировните преговори и дека теснецот ќе остане затворен, цената на нафтата веднаш порасна за околу 7 проценти. Ваквиот развој на настаните отвора сериозно прашање: дали светската економија, а особено американската, ќе може да ги издржи последиците од долготрајниот прекин на снабдувањето со енергенси?

Нафтата поскапува, горивата го следат трендот

Во моментов цената на суровата нафта се движи околу 97 долари за барел. Иако ова е помалку од рекордните 118 долари достигнати во екот на конфликтот, сепак е значително повисоко од приближно 70 долари колку што изнесуваше пред избувнувањето на кризата.

Зголемените цени на нафтата директно влијаат врз цените на горивата. Во САД просечната цена на бензинот достигна 4,32 долари за галон, во споредба со 2,98 долари пред почетокот на конфликтот. Повисоките трошоци за транспорт и енергија дополнително ја поттикнуваат инфлацијата и го намалуваат расположливиот буџет на домаќинствата.

Песимистичкото сценарио: Недостиг на гориво и нов ценовен шок

Според аналитичарите од HFI Research, светските резерви на нафта се веќе сериозно намалени. Според нивните проценки, пазарот функционира без вообичаената безбедносна резерва која служи за ублажување на неочекувани нарушувања во снабдувањето.

Тоа значи дека секој дополнителен проблем – како прекин во работата на рафинерија, природна катастрофа или нов геополитички инцидент – би можел да предизвика уште поголем скок на цените или дури локални недостигови на гориво.

Аналитичарите ја споредуваат ситуацијата со семејство кое живее „од плата до плата“ и нема заштеда за непредвидени трошоци. Според нив, светскиот енергетски систем се приближува до критична точка по која последиците би можеле да бидат многу потешки.

Оптимистичкото сценарио: Економијата ќе се прилагоди

Од друга страна, економистите од Goldman Sachs сметаат дека американската економија би можела релативно успешно да се прилагоди дури и ако Ормутскиот Теснец остане затворен подолг период.

Нивните анализи покажуваат дека растот на американскиот БДП би бил намален за помалку од половина процентен поен годишно. Тоа би претставувало забавување на економскиот раст, но не и доволно силен удар за да ја турне економијата во рецесија.

Главната причина е што САД денес се многу помалку зависни од блискоисточната нафта отколку во минатото. Дополнително, американската економија располага со финансиска и технолошка моќ која ѝ овозможува полесно да обезбеди алтернативни извори на снабдување.

Експертите посочуваат дека компаниите веќе бараат начини да ја намалат зависноста од производите базирани на нафта. Дел од пластичната амбалажа може да биде заменета со хартија, стакло или алуминиум.

Во некои азиски земји, супермаркетите веќе користат листови од банана наместо пластична амбалажа за овошје и зеленчук. Производителите на козметика, пак, сè почесто нудат цврсти шампони и сапуни спакувани во картонски пакувања.

Ваквите иновации би можеле да го ублажат ударот од евентуален недостиг на нафта и да ја забрзаат транзицијата кон поодржливи решенија.


Затворањето на Ормутскиот Теснец претставува еден од најголемите предизвици за светскиот енергетски пазар во последните децении. Додека песимистите предупредуваат на можни недостигови и нов бран поскапувања, оптимистите веруваат дека економиите ќе најдат начин да се приспособат.

Едно е сигурно: колку подолго остане блокиран овој клучен морски коридор, толку поголем ќе биде притисокот врз цените на енергенсите, инфлацијата и глобалниот економски раст.


1158

Задолжително

Verified by MonsterInsights