3 мај – темел на македонската јазична норма: одлуките што го обликуваа современиот литературен јазик

Кодификацијата на македонскиот литературен јазик претставува еден од најзначајните процеси во современата македонска историја, а 3 мај 1945 година останува запаметен како датум кога се поставени темелите на денешната јазична норма.

Процесот започнува по одлуките на Првото заседание на АСНОМ на 2 август 1944 година, кога македонскиот јазик е прогласен за службен. Во ноември истата година, Президиумот на АСНОМ формира Комисија за јазик, азбука и правопис, во која учествуваат низа истакнати интелектуалци и јавни дејци.

Меѓу клучните личности во овој процес се издвојува Блаже Конески, кој одиграл централна улога во оформувањето на современиот литературен јазик и неговата граматичка норма. Заедно со него, значајно учество има и Венко Марковски, кој активно учествувал во расправите околу азбуката и правописот.

Во работата на комисиите се вклучени и Васил Иљоски, Мирко Павловски и Крум Тошев, кои придонеле во обликувањето на јазичните решенија. Во поширокиот состав на првата комисија учествуваат и личности како Михаил Петрушевски и Георги Шоптрајанов, кои со своето образование и знаење придонеле во научната аргументација на предлозите.

Процесот не поминал без несогласувања. Дел од учесниците, меѓу кои и Марковски, подоцна изразиле критики кон конечните решенија, особено во однос на изборот на азбуката. Сепак, компромисот постигнат во третата комисија овозможил создавање на функционален и применлив јазичен систем.

На 3 мај 1945 година, Комисијата ги формулира своите конечни ставови во резолуција, која е усвоена и објавена два дена подоцна. Со тоа се утврдува азбуката, а на 7 јуни 1945 година се озаконува и правописот, со што се заокружува процесот на кодификација.

И покрај различните ставови и дебати, придонесот на овие личности останува фундаментален. Нивната работа не само што ја поставила основата на современиот македонски литературен јазик, туку и трајно го втемелила како еден од клучните столбови на македонскиот културен идентитет.


1203

Задолжително

Verified by MonsterInsights