Партија во која минатото постојано ја надминува иднината
Политичката позиција на СДСМ во последните години сè повеќе изгледа како состојба на долготрајна транзиција без јасен крај. Наместо нов политички циклус со свежа енергија, партијата се движи во рамки на континуитет што станува сè потежок за носење – идеолошки, кадровски и пред сè, политички.
Во центарот на оваа состојба е Венко Филипче, кој се наоѓа во специфична позиција: формален лидер со ограничен простор за целосно политичко рестартирање. Критиките кон него не се сведуваат само на личен стил, туку на поширок впечаток дека партијата сè уште нема нова автономна политичка линија.
СДСМ одамна се соочува со проблем на обновување на членството и гласачката база. Старото јадро постепено се намалува, додека новите генерации не се интегрираат во доволен обем. Тоа создава демографски дисбаланс кој директно се рефлектира во политичката виталност на партијата. Во исто време, недостигот на јасна идеолошка модернизација ја прави партијата тешко препознатлива во новиот политички контекст – помеѓу социјалдемократска традиција и потребата за современа, економски ориентирана програма.
Но клучниот фактор што најмногу ја оптоварува сегашната позиција е она што политичката јавност често го нарекува „сенката на Заев“.
Фигурата на Зоран Заев останува длабоко врежана во перцепцијата за СДСМ – не како активен лидер, туку како политички контекст што сè уште ја дефинира партијата. За дел од јавноста, неговите политики се симбол на прагматичен евроатлантски пробив и отворање кон Европска Унија и НАТО. За други, тие остануваат извор на длабока политичка поларизација и незадоволство.
Токму оваа двојна перцепција создава трајна политичка сенка. Не станува збор само за историски одлуки, туку за тоа што тие одлуки значат денес: секој нов потег на СДСМ се чита низ филтерот на ерата на Заев. Во таков амбиент, партијата тешко успева да воспостави целосно нов политички почеток.
Ова директно се прелева врз позицијата на Венко Филипче. Наместо да биде перципиран како лидер на нова фаза, тој често се гледа како фигура која функционира во продолжение на веќе воспоставен политички модел. Дури и кога носи сопствени одлуки, тие се интерпретираат низ призмата на претходното раководство. Така се создава впечаток на ограничена автономија, без целосна политичка дистанца од минатото.
Овој ефект има конкретни последици: ја намалува способноста за нова мобилизација, ја отежнува комуникацијата со нови гласачи и ја засилува перцепцијата за партија што повеќе се брани отколку што напаѓа. Во политички услови каде наративот е клучен, тоа е значителен хендикеп.
Дополнително, внатрешната структура на СДСМ сè уште не покажува јасен генерациски пресврт. Недостигот на нови, силни и препознатливи политички имиња дополнително ја засилува перцепцијата дека партијата функционира во рамки на затворен круг, наместо како отворен систем за политичка обнова.
Сето ова води кон една централна дилема: дали СДСМ може да се одвои од сопственото политичко наследство доволно за да создаде нов идентитет?
Затоа што во моментов, проблемот не е само во политичките противници или изборните резултати. Проблемот е подлабок – во тоа што минатото сè уште активно го дефинира сегашниот политички простор на партијата.
А во такви услови, Венко Филипче не води само партија. Тој управува со наследство што сè уште фрла долга сенка – сенка што го ограничува секој обид за нов почеток.
И токму тука лежи суштинското прашање: дали СДСМ ќе успее да излезе од таа сенка и да се редефинира, или ќе остане политичка структура во која минатото постојано ја надминува иднината.
Пишува Световид
Колумните се лични ставови на авторите и Pelanet.mk не носи одговорност за нив.