Алфред Нобел – пронаоѓачот на динамитот и основачот на Нобеловите награди
На денешен ден, 21 октомври 1833 година, во Стокхолм, Шведска, е роден Алфред Нобел, хемичар, инженер, пронаоѓач и претприемач, познат по пронаоѓањето на динамитот и по основањето на Нобеловите награди.
Нобел израснал во семејство во кое техничките пронајдоци и претприемништвото имале значајно место. Неговиот татко, Имануел Нобел, бил инженер и пронаоѓач, а семејството подоцна се преселило во Санкт Петербург, каде што Алфред се образувал со приватни учители. Покажувал особен интерес за хемијата и јазиците, а зборувал шведски, руски, англиски, француски, германски и италијански.
Во текот на својата кариера, Нобел работел на усовршување на експлозивите. Во 1863 година развил детонатор, а во 1867 година го патентирал динамитот – експлозив во кој нитроглицеринот бил стабилизиран со впивлив материјал, со што станал попрактичен за ракување и употреба. Динамитот нашол широка примена во рударството и изградбата на транспортната инфраструктура.
Неговиот истражувачки пат бил обележан и со трагедија. На 3 септември 1864 година, експлозија во објект за производство на нитроглицерин во Стокхолм однела пет животи, меѓу кои и животот на неговиот помлад брат Емил.
Нобел продолжил со истражувањата и деловните активности. Во 1875 година го развил експлозивот познат како blasting gelatin, а во 1887 година патентирал балистит, бездимно барутно полнење. Во текот на животот добил 355 патенти и стекнал значително богатство од своите пронајдоци и компании.
На 27 ноември 1895 година, во Париз, Нобел го потпишал тестаментот со кој најголемиот дел од своето богатство го наменил за награди во физиката, хемијата, физиологијата или медицината, литературата и мирот. По неговата смрт, на 10 декември 1896 година во Сан Ремо, Италија, неговите извршители работеле на спроведување на последната волја, соочувајќи се со правни и организациски пречки.
Првите Нобелови награди биле доделени во 1901 година. Нивното воспоставување станало најпрепознатливиот дел од наследството на човекот чие име претходно било поврзувано пред сè со експлозивите.
Алфред Нобел починал на 63-годишна возраст, но неговиот тестамент овозможил неговото богатство да продолжи да се користи за наградување научни, литературни и мировни достигнувања.