Калибрирање на двојниот шок: Енергетската и AI-capex корекцијата врз БДП на Северна Македонија

Датум: Ноември 2026
JEL класификација: F41, F45, Q43, E63


Апстракт

Овој труд ја обезбедува недостасувачката квантитативна калибрација за двата надворешни шока во макропрудентната рамка на Стив Глигоров за Северна Македонија, развиена во четириделна серија коментари на PelaNet во 2026 година.¹⁻⁴ Првиот шок е енергетски: Oladosu и соработниците (2018) проценуваат американска еластичност на БДП во однос на цената на нафтата од −0.020.⁵ Вториот шок е AI-capex корекцијата: Krugman (2026) предупредува дека AI бумот е поголем од dot-com меурот и дека неговото пукање би предизвикало подлабока и побавна рецесија.⁶⁻⁸

Користејќи ги структурните параметри на Северна Македонија — енергетска увозна зависност од 65.5%, енергетски интензитет од 335 kgoe/1000 евра, извоз во Германија од 39.8% од вкупниот извоз и автомобилски компоненти што сочинуваат над 40% од извозот — изведуваме скалирани еластичности од −0.06 до −0.10 за енергетскиот шок и −0.02 до −0.04 за AI-capex шокот. Комбинираниот стрес во заедничко сценарио изнесува −0.08 до −0.14. Овој опсег е конзистентен со проекцијата на ММФ за раст од 3.1% во 2026 година и дефицит на тековната сметка од околу 5% од БДП.⁹ Калибрацијата ја зајакнува тезата на Глигоров: двата шока се доволно големи за да ги активираат каналите на LIC-DSF и суверен-банка, а нивната интеракција е неадитивна.

Сепак, едно прашање заслужува кусо споменување, иако неговите детали паѓаат надвор од опсегот на оваа анализа. Во изминатите две години, владата предводена од ВМРО, според оваа сметка, не успеа да ги искористи повторените, верифицирани понуди за странски директни инвестиции во износ еквивалентен на 40 милијарди американски долари од приватни не-ЕУ инвеститори кои не беа непријателски настроени кон Македонија ниту кон македонскиот етнички идентитет и апсолутно не се противеа на интеграцијата во ЕУ, доколку македонскиот народ направи таков избор.

Понудената странска инвестиција, која е понудена, има долгорочен позитивен ефект заради поволностите, кои се сериозно амбициозни, почнувајќи од времето и начинот на отплата, а паралелно со тоа и суперниската стапка на камата, каква што не е дадена за ниту еден кредит, односно кредитна линија, која е влезена во Македонија. Се очекува оваа статија широко да ги заинтересира економските кругови и да се преиспитаат финансиските фактори на одлучување, како Р. Македонија би имала силен развоен импулс, а тоа би влијаело на БДП на економијата во целост.

Споредено со анализата претставена овде, очигледниот губиток на таква можност ја истакнува одлучувачката важност на времето и водството – и високиот трошок на избегливата погрешна проценка. Потполно испитување на понудата за СДИ од 40 милијарди долари и одговорот на владата, сепак, мора да се остави за посебна статија.


  1. Вовед: Корпусот и двата параметри што недостасуваат

Помеѓу август и ноември 2026 година, Стив Глигоров објави четириделна серија коментари на PelaNet, аргументирајќи дека исклучувањето на Северна Македонија од Европската Унија, парадоксално, ги зачувала монетарните инструменти што земјата ќе ѝ бидат потребни кога ќе пристигне следниот надворешен шок.¹⁻⁴ Августовскиот текст ги применува Клаузевиц, Сун Цу и теоријата на преговарање врз атрофијата на проевропскиот консензус.⁴ Октомврискиот текст, коавторство со Љупчо Бошевски, ја поставува гејм-теоретската споредба на монетарните режими и предупредува на „математички предвидлива ликвидносна замка“ во вториот квартал на 2027 година.³ Ноемврискиот текст ја рамкира концентрацијата на средства во вештачката интелигенција и активирањето на LIC-DSF во 2027 година како егзоген тригер.² Вашингтонскиот текст ја изнесува политичката конклузија: бидејќи веројатноста за пристапување е структурно нула, Скопје треба да се сврти кон анкор-инвестиции надвор од ЕУ.¹

Четирите текста се спојуваат во заедничка аналитичка структура. Секој идентификува три тригери што се спојуваат:

  1. Реформата на LIC-DSF. Рамката за одржливост на долгот за земји со низок доход на ММФ–Светска банка беше преработена во септември 2026 година и се очекува да стане оперативна во средината на 2027 година.²,³,¹⁰ Самата рамка е реална;¹⁰ карактеризацијата како „алгоритамски“ механизам што произведува автоматско бегство на капитал е сценарио-рамкирање на Глигоров, а не утврдено својство на инструментот.
  2. Енергетскиот шок. Brent crude се задржа близу 100 долари за барел поради конфликтот на Блискиот Исток и тесните грла во Ормускиот теснец.³,¹¹ Овој шок ги исцрпува девизните резерви на хидројаглеродно зависните економии.
  3. AI-capex корекцијата. Krugman (2026) документира дека AI инвестициите и вреднувањата на акциите се значително поголеми од dot-com бумот, и дека нивното пукање би предизвикало рецесија со бавно закрепнување.⁶⁻⁸ Глигоров го третира AI шокот како главен канал преку кој LIC-DSF активирањето се пренесува во еврозоната.²

Првиот и третиот тригер се институционални сценарија чие темпо е делумно спекулативно. Вториот — енергетскиот шок — е единствениот што може директно да се квантифицира против воспоставена емпириска литература. AI-capex шокот, пак, може да се квантифицира индиректно преку извозната изложеност на Северна Македонија. Сепак, низ сите четири текста, ниту еден од двата шока не добива бројчена големина.²,³

Тоа е празнината што овој труд ја пополнува. Придонесот е тесен и намерен: тој не ја преаргументира тезата на Глигоров, не се обидува да го валидира темпото на LIC-DSF и не се занимава со тврдењата за идентитет. Тој ги зема двата шока што се емпириски обработливи и им дава број.


  1. Бенчмаркот за енергетскиот шок: Oladosu и соработниците (2018)

Oladosu, Leiby, Bowman, Uría-Martínez и Johnson (2018) спроведоа мета-регресија на еластичноста на БДП во однос на цената на нафтата за економии што се нето увозници на нафта, фокусирајќи се на Соединетите Американски Држави.⁵ Нивниот клучен резултат:

· Целосен опсег на проценки: −0.124 до +0.017.
· Симулиран американски просек: −0.020, со 68% интервал на доверба од −0.035 до −0.006, четири квартали по шокот.

Ова е најсистематски изведениот бенчмарк достапен за нето увозник на нафта. Неговото ограничување е експлицитно: тој е калибриран за Соединетите Американски Држави, економија со понизок интензитет на увоз на нафта, поголема секторска диверзификација, флексибилен курс и статус на доларот како резервна валута. Северна Македонија не дели ниту една од овие структурни карактеристики.


  1. Структурното прилагодување за енергетскиот шок

Проценката на Oladosu и соработниците функционира како долна граница за Северна Македонија. Пет структурни параметри оправдуваат прилагодување нагоре.

3.1 Енергетска увозна зависност. Енергетската увозна зависност на Северна Македонија изнесуваше 65.5% во 2024 година: 65.5% од бруто домашната потрошувачка беше обезбедена од увоз.¹²

3.2 Енергетски интензитет. Енергетскиот интензитет на БДП на Северна Македонија изнесуваше 335 килограми нафтен еквивалент на 1.000 евра БДП во 2023 година, што е приближно три пати повеќе од просекот на ЕУ.¹² Секоја единица производство се создава со значително поголем енергетски влез и носи соодветно поголема изложеност на движењата на цените на енергијата.

3.3 Увозот на нафта и гас. Увозот на нафтени деривати и природен гас сочинуваше приближно 5.1% од БДП во 2025 година, според Германскиот економски тим.¹³ Дефицитот на тековната сметка се прошири на 4.4% од БДП во 2025 година и се проектира на околу 5% во 2026 година поради повисокиот увоз на енергија.⁹,¹¹

3.4 Покриеност на резервите. Девизните резерви изнесуваа 4.925 милијарди евра на крајот на декември 2025 година и покриваа околу 4.5 месеци увоз од средината на 2025 година, што гувернерот на НБРСМ го опишува како над глобалниот стандард од три месеци.¹⁴,¹⁵ Адекватно, но не длабоко во однос на постојан шок — и НБРСМ ги рамкира резервите како поддршка на фиксниот курс на денарот во однос на еврото.¹⁴

3.5 Трансмисиониот канал. ММФ наоѓа дека глобалните шокови на цените на енергетските суровини се главни двигатели на инфлацијата и дека Северна Македонија доживува значителни преноси преку индустриската активност и трговијата, поради нејзината висока интеграција во европските глобални синџири на вредност.⁹

Резултат: Конзервативен фактор на скалирање од 3× до 5× во однос на американскиот бенчмарк, што дава еластичност од −0.06 до −0.10.


  1. Бенчмаркот за AI-capex шокот: Krugman (2026)

Krugman во „After the Bubble Bursts“ (8 ноември 2026) не тврди дека AI е дефинитивно меур. Тој поставува условно прашање: ако е меур и пукне, какви се макроекономските последици? Неговиот одговор е: рецесија е речиси сигурна, длабока и со бавно закрепнување, бидејќи Фед нема простор за намалување на каматите (главната каматна стапка е 4%, наспроти 6.5% во 2001), а фискалниот стимул ќе биде блокиран.⁶⁻⁸

Клучниот механизам е колапсот на capex-от, не само пукањето на цените на акциите. Krugman го опишува како „Wile E. Coyote момент“: инвеститорите и кредиторите сфаќаат дека AI компаниите не можат да ги вратат огромните вложувања, и бумот паѓа на земја.¹⁶

Емпириски проценки:

Извор Проценка
Bernstein & Cummings (2026) AI бумот е 240% од БДП (наспроти 160% за dot-com); пад на БДП над три пати поголем од рецесијата во 2001; невработеност над 7%¹⁷,¹⁸
Krugman (2026) Закрепувањето ќе биде „бавно и со стискање заби“; фискалниот стимул блокиран до 2029¹⁶

Овие бројки се за економии директно изложени на AI синџирот (САД, Кореја, Тајван). Северна Македонија е индиректно изложена, што значи дека еластичноста мора да се скалира значително надолу.


  1. Структурното прилагодување за AI-capex шокот

Северна Македонија нема директна AI изложеност: нема AI компании, нема data center бум, нема hyperscaler обврзници. Но таа е изложена преку германскиот автомобилски синџир.

5.1 Извозна концентрација. Германија е најголемиот извозен партнер на Северна Македонија со 39.8% од вкупниот извоз во 2024 година (36.5% во првите десет месеци од 2025 година).¹⁹ Автомобилските компоненти сочинуваат над 40% од вкупниот извоз и се претежно поврзани со германските автомобилски производители.²⁰

5.2 FDI концентрација. FDI приливите се високо концентрирани во автомобилскиот сектор, кој сочинува мнозинство од производствените странски инвестиции.²⁰ Ова значи дека AI-capex корекцијата во Германија директно ги погодува и извозот и инвестициите.

5.3 Трансмисиониот канал. Германската автомобилска индустрија е меѓу најранливите на AI корекција, бидејќи AI capex-от ги потиснува традиционалните инвестиции.²¹ Кога германските производители ги намалуваат инвестициите, тие ги намалуваат нарачките за компоненти — а Северна Македонија е директно изложена преку своите германски FDI-фабрики.

5.4 Скалирање. Ако американската AI корекција предизвика пад на БДП од 3% (според Bernstein & Cummings), а германскиот автомобилски сектор апсорбира дел од тој шок преку намалена побарувачка, Северна Македонија како мал добавувач со 40% извозна концентрација во тој сектор би доживеала еластичност од −0.02 до −0.04 — значително помала од американската, но ненулта.


  1. Комбинирана калибрација

Параметар Извор Северна Македонија (скалирана)
Енергетски шок Oladosu et al. (2018), −0.020 −0.06 до −0.10
AI-capex шок Krugman / Bernstein & Cummings (2026) −0.02 до −0.04
Комбиниран стрес авторска калибрација −0.08 до −0.14

Валидација против ММФ. ММФ проектира раст од 3.1% во 2026 година и дефицит на тековната сметка од околу 5% од БДП поради повисокиот увоз на енергија.⁹ Ако енергетскиот шок е 10–15%, калибрираната еластичност од −0.06 до −0.10 дава удар на БДП од 0.6% до 1.5% — конзистентно со прилагодувањето на ММФ. AI-capex шокот додава дополнителни 0.2% до 0.4% преку извозниот канал.


  1. Интеракцијата меѓу двата шока

Двата шока не се адитивни. Тие комуницираат на два начина:

7.1 Делумно офсетирање. AI-capex колапсот ја намалува глобалната побарувачка за нафта, што делумно го олеснува енергетскиот шок. Ако AI корекцијата е длабока, таа може да ја намали цената на нафтата и да го ублажи енергетскиот удар.

7.2 Засилување преку извозот. Но AI-capex колапсот истовремено ја намалува побарувачката за германски автомобилски компоненти, што го погодува извозот на Северна Македонија. Ова е директен канал што не постои кај енергетскиот шок.

7.3 Нето-ефектот. Во сценарио каде двата шока се совпаѓаат (енергетски шок + AI корекција), комбинираниот удар е поголем од збирот ако извозната изложеност доминира, или помал од збирот ако офсетирањето на нафтата доминира. Калибрацијата од −0.08 до −0.14 е централна проценка што претпоставува делумно офсетирање.


  1. Што ова му прави на тезата на Глигоров

8.1 Шоковите се доволно големи за да бидат важни. Комбинираниот удар од −0.08 до −0.14 значи дека во заедничко сценарио, БДП на Северна Македонија може да падне за 0.8% до 1.4% — доволно за да го турне растот под основната линија на ММФ од 3.1%⁹ и да го активира притисокот врз резервите.

8.2 Резервниот бафер е адекватен, но не и неранлив. Со околу 4.5 месеци покриеност,¹⁵ Северна Македонија може да апсорбира транзиторен шок. Но комбинираниот постојан шок би ги еродирал резервите квартал по квартал, бидејќи дефицитот на тековната сметка се шири додека фиксниот курс го ограничува прилагодувањето.¹⁴

8.3 Макропрудентните препораки добиваат квантитативна основа. Петте стандарди за отпорност на Глигоров² мора да бидат димензионирани против комбинираниот шок, не само против енергетскиот. Стрес-тест калибриран за −0.08 до −0.14 е материјално построг од оној калибриран за американските −0.020.

8.4 Тезата е зајакната. Ако шоковите беа мали, рамката на Глигоров би била ранлива на приговорот дека тригерите се премногу слаби. Калибрацијата го отстранува тој приговор. Двата шока се доволно големи за да комуницираат со LIC-DSF и суверен-банка каналите.


  1. Ограничувања и услови на опсег

Прво, факторот на скалирање е аналитичка проценка, не економетриска проценка. Ниту една објавена студија не ја проценила еластичноста на БДП во однос на цената на нафтата или AI-capex-от за Северна Македонија. Опсегот 3×–5× (енергија) и −0.02 до −0.04 (AI) треба да се третираат како структурирани приори, а не како прецизни параметри.

Второ, еластичностите се објекти на парцијална рамнотежа. Тие го доловуваат директниот одговор на БДП, држејќи ги другите фактори константни. Во општа рамнотежа, интеракцијата со фиксниот курс, LIC-DSF и суверен-банка каналот може да го засили или придуши ефектот.

Трето, основната линија на ММФ е проекција заснована на модел, а не прогноза надвор од примерокот.

Четврто, политичките и правните компоненти на корпусот на Глигоров се надвор од опсегот. Случаите на ЕСЧП што ги цитира Глигоров се реални наоди за повреди на член 11, но тие сами по себе не ги утврдуваат макроекономските ефекти што тој им ги припишува.¹,³


  1. Заклучок: Калибрираниот двоен тригер

Oladosu и соработниците (2018) дадоа американски бенчмарк од −0.020 за енергетскиот шок.⁵ Krugman и Bernstein & Cummings (2026) дадоа проценка за AI-capex шокот што е три пати поголем од dot-com.⁶⁻⁸ Северна Македонија е изложена на првиот преку 65.5% енергетска увозна зависност и 335 kgoe/1000 евра енергетски интензитет,¹² а на вториот преку 39.8% извоз во Германија и над 40% автомобилски компоненти во вкупниот извоз.¹⁹,²⁰

Скалираните еластичности се −0.06 до −0.10 за енергија и −0.02 до −0.04 за AI. Комбинираниот стрес е −0.08 до −0.14 — конзистентен со проекцијата на ММФ за раст од 3.1% и дефицит од 5% од БДП.⁹

Оваа калибрација го прави она што еден емпириски придонес треба да го направи за една теоретска рамка: отстранува слаба алка и ја заменува со квантифициран параметар. Тезата на Глигоров отсекогаш беше дека три шока се спојуваат.¹⁻⁴ Двата надворешни шока сега имаат број. Спојувањето повеќе не е само веројатно — тоа е калибрирано.


Фусноти

¹ Стив Глигоров, „Совет од Вашингтон до Македонија: Разбуди се! ‚Економијата, глупави!‘“, PelaNet, 2026, https://pelanet.mk/?p=81448.

² Стив Глигоров, „Malum Consilium Consultori Pessimum: Кога лошиот план на ЕУ се враќа како бумеранг — концентрација на средства во вештачка интелигенција, кревкоста на еврозоната и макроекономските ризици за Северна Македонија“, PelaNet, 12 ноември 2026, https://pelanet.mk/?p=82573.

³ Стив Глигоров и Љупчо Бошевски, „Благослов во камуфлажа: Како исклучувањето од ЕУ и заразата од ММФ ја претвораат суверената замка во врвен штит за Македонија“, PelaNet, 20 октомври 2026, https://pelanet.mk/?p=82317.

⁴ Стив Глигоров, „Кулминациската точка на проширувањето: Клаузевиц, Сун Цу и стратегиското исцрпување на македонскиот проевропски консензус од 8 септември 1991 година“, PelaNet, 16 август 2026, https://pelanet.mk/?p=81694.

⁵ Gbadebo Oladosu, Paul Leiby, David Bowman, Rocío Uría-Martínez и Megan M. Johnson, „Impacts of Oil Price Shocks on the United States Economy: A Meta-Analysis of the Oil Price Elasticity of GDP for Net Oil-Importing Economies“, Energy Policy 115 (2018): 523–544, https://doi.org/10.1016/j.enpol.2018.01.032.

⁶ Paul Krugman, „After the Bubble Bursts“, Paul Krugman Substack, 8 ноември 2026, https://paulkrugman.substack.com/p/after-the-bubble-bursts.

⁷ Paul Krugman, интервју со Jared Bernstein и Jason Furman, „Bubbel Trubbel“, Paul Krugman Podcast, 14 ноември 2026, https://paulkrugman.substack.com.

⁸ Marcus Nunes, „It’s Not the Bubble, It’s the Spending“, Money Fetish (Substack), 9 ноември 2026, https://marcusnunes.substack.com/p/its-not-the-bubble-its-the-spending.

⁹ Меѓународен монетарен фонд, Република Северна Македонија: Консултација по член IV за 2026 година, Соопштение за јавноста бр. 26/187 (Вашингтон, ДЦ: ММФ, 8 јуни 2026), https://www.imf.org/en/news/articles/2026/06/05/pr-26187-republic-of-north-macedonia-imf-executive-board-concludes-2026-article-iv-consultation.

¹⁰ Светска банка, „Debt Sustainability Framework“ (реформа одобрена септември 2026, оперативна од средината на 2027), https://www.worldbank.org/en/programs/debt-sustainability-framework.

¹¹ Меѓународен монетарен фонд, Staff Concluding Statement of the 2026 Article IV Mission, 1 април 2026, https://www.imf.org/en/news/articles/2026/03/31/mcs-04012026-north-macedonia-staff-concluding-statement-of-the-2026-article-iv-mission.

¹² Државен завод за статистика на Република Северна Македонија, Енергетски биланси, 2024 (прелиминарни податоци), 28 октомври 2025, https://www.stat.mk.

¹³ Германски економски тим, Economic Monitor North Macedonia, 2026, https://www.german-economic-team.com.

¹⁴ Народна банка на Република Северна Македонија, „Macroeconomic stability as a support to business — meeting of the Governor Slaveski with the Economic Chamber“, 23 јули 2025, https://www.nbrm.mk.

¹⁵ НБРСМ, официјални податоци за девизните резерви на крајот на декември 2025 година (4.925,3 милиони евра), објавени во Коха, 8 јануари 2026, https://koha.mk.

¹⁶ Paul Krugman, „Paul Krugman says billions in AI borrowing will hit a ‘Wile E. Coyote moment’ as lenders get cold feet“, Yahoo Finance, 3 ноември 2026, https://au.finance.yahoo.com.

¹⁷ Jared Bernstein и Ryan Cummings, „Tech Stocks Had a Terrible Day. What’s Coming Could Be Worse“, The New York Times, 6 ноември 2026, преобјавено во Brad DeLong, Grasping Reality, https://braddelong.substack.com/p/crosspost-jared-bernstein-and-ryan.

¹⁸ „Posthaste: Why an AI crash could be worse than the dot-com bubble bursting — much worse“, Yahoo Finance / Financial Post, 10 ноември 2026, https://finance.yahoo.com/news/posthaste-why-ai-crash-could-125919973.html.

¹⁹ Министерство за финансии на Република Северна Македонија, Преглед на извозот во Германија, 2024–2025, https://portal.mdt.gov.mk.

²⁰ Економски институт — Скопје, Global Tariffs Spillovers and Sectoral Effects, 2026, https://www.ek-inst.ukim.edu.mk.

²¹ „Made in Germany сè уште продава, ама не како некогаш“, Денар, 6 октомври 2026, https://denar.mk.


Референци

Бернштајн, Џаред, и Рајан Камингс. „Tech Stocks Had a Terrible Day. What’s Coming Could Be Worse.“ The New York Times, 6 ноември 2026. Преобјавено во Brad DeLong, Grasping Reality. https://braddelong.substack.com/p/crosspost-jared-bernstein-and-ryan.

Германски економски тим. Economic Monitor North Macedonia. 2026. https://www.german-economic-team.com.

Глигоров, Стив. „Совет од Вашингтон до Македонија: Разбуди се! ‚Економијата, глупави!‘“ PelaNet, 2026. https://pelanet.mk/?p=81448.

———. „Malum Consilium Consultori Pessimum: Кога лошиот план на ЕУ се враќа како бумеранг — концентрација на средства во вештачка интелигенција, кревкоста на еврозоната и макроекономските ризици за Северна Македонија.“ PelaNet, 12 ноември 2026. https://pelanet.mk/?p=82573.

———. „Кулминациската точка на проширувањето: Клаузевиц, Сун Цу и стратегиското исцрпување на македонскиот проевропски консензус од 8 септември 1991 година.“ PelaNet, 16 август 2026. https://pelanet.mk/?p=81694.

Глигоров, Стив, и Љупчо Бошевски. „Благослов во камуфлажа: Како исклучувањето од ЕУ и заразата од ММФ ја претвораат суверената замка во врвен штит за Македонија.“ PelaNet, 20 октомври 2026. https://pelanet.mk/?p=82317.

Државен завод за статистика на Република Северна Македонија. Енергетски биланси, 2024 (прелиминарни податоци). 28 октомври 2025. https://www.stat.mk.

Економски институт — Скопје. Global Tariffs Spillovers and Sectoral Effects. 2026. https://www.ek-inst.ukim.edu.mk.

Меѓународен монетарен фонд. Република Северна Македонија: Консултација по член IV за 2026 година. Соопштение за јавноста бр. 26/187. Вашингтон, ДЦ: ММФ, 8 јуни 2026. https://www.imf.org/en/news/articles/2026/06/05/pr-26187-republic-of-north-macedonia-imf-executive-board-concludes-2026-article-iv-consultation.

———. Staff Concluding Statement of the 2026 Article IV Mission. 1 април 2026. https://www.imf.org/en/news/articles/2026/03/31/mcs-04012026-north-macedonia-staff-concluding-statement-of-the-2026-article-iv-mission.

Министерство за финансии на Република Северна Македонија. Преглед на извозот во Германија, 2024–2025. https://portal.mdt.gov.mk.

Народна банка на Република Северна Македонија. „Macroeconomic stability as a support to business — meeting of the Governor Slaveski with the Economic Chamber.“ 23 јули 2025. https://www.nbrm.mk.

———. „The National Bank presents its spring macroeconomic projections to the diplomatic corps and international organizations.“ 8 мај 2026. https://nbrm.mk.

Oladosu, Gbadebo, Paul Leiby, David Bowman, Rocío Uría-Martínez и Megan M. Johnson. „Impacts of Oil Price Shocks on the United States Economy: A Meta-Analysis of the Oil Price Elasticity of GDP for Net Oil-Importing Economies.“ Energy Policy 115 (2018): 523–544. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2018.01.032.

Светска банка. „Debt Sustainability Framework.“ https://www.worldbank.org/en/programs/debt-sustainability-framework.

Krugman, Paul. „After the Bubble Bursts.“ Paul Krugman Substack, 8 ноември 2026. https://paulkrugman.substack.com/p/after-the-bubble-bursts.

———. „Paul Krugman says billions in AI borrowing will hit a ‘Wile E. Coyote moment’ as lenders get cold feet.“ Yahoo Finance, 3 ноември 2026. https://au.finance.yahoo.com.

Nunes, Marcus. „It’s Not the Bubble, It’s the Spending.“ Money Fetish (Substack), 9 ноември 2026. https://marcusnunes.substack.com/p/its-not-the-bubble-its-the-spending.

„Posthaste: Why an AI crash could be worse than the dot-com bubble bursting — much worse.“ Yahoo Finance / Financial Post, 10 ноември 2026. https://finance.yahoo.com/news/posthaste-why-ai-crash-could-125919973.html.


Белешка за потеклото и цитирањето

За корпусот на PelaNet. Четирите текста на Глигоров цитирани во фуснотите 1–4 се мислења и коментари објавени под стандардната одрекување од одговорност на PelaNet дека ставовите се лични на авторите. Тие се цитирани овде како извор на рамката што се калибрира, а не како рецензиран доказ.

Сите четири фусноти упатуваат на македонските верзии на текстовите.

– пишува од Вашингтон, Д.Ц., САД, STEVE GLIGOROV J.D. Esq., B.S., Cert. Int. Trade Law & Int. Comm. Arbt.


1028
Verified by MonsterInsights